Onzième leçon

 

Leçon de syntaxe

 

Question : Sujet + verbe d'état +ບໍ່

 

Pour répondre :

                           sujet + verbe d'état = oui

                                sujet +  ບໍ່ + verbe d'état = non

 

 

໑. ລາວງາມບໍ່ ?

 

1. Est-elle belle ?

 

‾                      ‾                      -

laao  ngaam  bØØ

ລາວງາມ

 

Oui.

 

‾        ‾

laao  ngaam

 

ລາວບໍ່ງາມ

 

Non.

 

‾        -           ‾

laao   bØØ   ngaam

໒. ແຊບບໍ່ ? ບໍ່ແຊບ.

 

2. C'est bon ? Non.

 

⌠      -                 -       ⌠

çèèp bØØ         bØØ   çèèp

໓. ອາກາດຮ້ອນບໍ່ ?

ອາກາດຮ້ອນ.

 

3. FAit-il chaud ? Oui.

 

_   ↓       ⌠        -               _   ↓                                          ⌠

aakaat hØØn bØØ         aakaat hØØn

໔. ເຫຼົ້າເບັຽເຢັນບໍ່ ?

ເຫຼົ້າເບັຽເຢັນ.

 

4. La bière est-elle fraîche ? Oui.

 

↓    _     _      -             ↓     _     _

laobièè yén bØØ          laobièè yén

໕. ເຈົ້າວ່າງບໍ່ ?

ຂ້ອຍບໍ່ວ່າງ.

 

5. Êtes-vous libre ? Non.

 

⌠       -         -               ↓            -                                             -

tchao vaang bØØ         khØØy bØØ vaang

 

mais dans un style moins formel, le sujet est parfois omis.

 ex: Je suis chez mon frère lequel m'offre de la bière, je demande

໖. ເຢັນບໍ່ ? ເຢັນ

 

6. Est-ce frais (bière) ?

Oui.

 

_         -                        _

yén    bØØ                  yén

 

     autre ex : ma soeur veut acheter une bière de qualité. Je demande

໗. ແພງບໍ່ ?

ບໍ່ແພງ.

 

7. Est-ce cher ? Non.

 

‾           -                   -           ‾

phèèng bØØ            bØØ   phèèng

 

 autre ex : Je parle de quelqu'un à mon frère, il demande :

໘.ດີບໍ່ ?    ດີ້.

 

8. Est-il bon ? Oui.

 

_       -                     _

dii    bØØ              dii                           

 

Pour poser des questions au moyen de verbe d'action suivis

d'un complément d'objet direct , la structure est :

                                            sujet + verbe + c.o.d. +ບໍ່

 

 

pour répondre :        sujet + verbe + c.o.d. =  oui

                                 sujet + ບໍ່ + verbe + c.o.d.  = non

mais dans un discours moins formel on omettra parfois le sujet et même

le complément d'objet direct quand il n'y a pas de doute et que chacun sait de  qui et de quoi l'on parle.

 

ມື້ນີ້ແມ່ຊື້ໄກ

ບໍ່? ແມ່ຊື້ໄກ.

 

9. Aujourd'hui, maman achète-elle du poulet ? Oui.

 

⌠     ⌠    -      ⌠    -     -

müü nii mèè çüü kay bØØ

-     ⌠           -

mèè   çüü     kay

 

    souvent on répondra :          ⌠                                                                             -                  ⌠

    Oui.     ຊື້           non. ບໍ່ຊື້             çüü                                                    bØØ çüü

    on ne répondra donc pas (sauf en dialogue non soutenu):

    Oui.    ເອີ   non. ບໍ່

 

໑໐ ເຫັນນັກບິນບໍ່?

ບໍ່ເຫັນ.

 

10. As-tu vu l'aviateur ? Non.

 

~       -  _     -             -        ~

hén nakbin  bØØ        bØØ hén

໑໑ ນັກດົນຕຣີຢາກ ກິນເຫຼົ້າແວງບໍ່? ຢາກ.

 

11. Le musicien veut-il boire du vin ? Oui.

 

-      _    _   ↓     _    ↓    ‾         -

nakdôntrii yaak kin laovèèng bØØ

yaak

໑໒. ເຫັນລາວບໍ່ ? ບໍ່ເຫັນ.

 

12. L'as-tu vu ? Non.

 

~         ‾      -                                                                         -      ~                                                

hén  laao  bØØ                                                                 bØØ  hén

໑໓. ກິນບໍ່ ? ກິນ

 

13. Le Mangez-vous?

Oui.

 

_       -       _

kin   bØØ  kin

 

Autre exercice.

 

ໂຮງຮຽນນ້ອຍບໍ່ ?

ນ້ອຍ.

 

1. L'école est-elle petite?

Oui.

 

‾          ‾       ⌠            -                    ⌠

hôônghièèn  nØØy   bØØ           nØØy

ໂທຣະທັດແພງບໍ່?

ບໍ່ແພງ.

 

2. La TV coûte-t-elle chère?  Non.

 

-      -     -       ‾          -

thôô ra[] that phèèng bØØ

-           ‾

bØØ phèèng

ນັກດົນຕຣີດີບໍ່ ?

ດີ.

 

3. Le musicien est-il bon? Oui.

 

-      _ _    _     -                     _

nakdôntrii dii bØØ              dii

 

Pour modifier un nom (en ajoutant un adjectif), ou pour modifier

un verbe (par un adverbe), on emploie la structure suivante :

                                            Nom + modificateur (adj)

                                            Sujet + Verbe + complément + modificateur (adv)

 

1. Il a un livre / Il a un beau livre

ລາວມີໜັງສື  / ລາວມີໜັງສືງາມ

2. Il fait son devoir / Il fait son devoir d'une manière intelligente

ລາວເຮັດເດີວົວ (ຢູ່ບ້ານ) / ລາວເຮັດເດີວົວເກັ່ງ

3. Je bois de l'eau / Je bois de l'eau froide                     

ຂ້ອຍດື່ມນຳ້  / ຂ້ອຍດື່ມນຳ້ເຢັນ

 

 

Dans le cas où un adverbe modifie un verbe, pour exprimer la forme

négative,  on emploie la structure :

                                            Sujet + verbe + complément + ບໍ່ + adverbe

                                

1. Parle-t-il fort ? Non, il ne parle pas fort.

ລາວປາກແຮງບໍ່ ? ລາວປາກບໍ່ແຮງ.

2. Fait-il bien à manger ? Non.

ລາວເຮັດກິນເກັ່ງບໍ່ ? ລາວເຮັດກິນບໍ່ເກັ່ງ.

                                

Exercice sur les structures

 

1. Maman a-t-elle faim ? Non.

    ..............................................................................................

2. L'aviateur est-il obèse ?  Oui.(ອ້ວນ = grosse, obèse, replet =ຕຸ໊ຍ)

    ..............................................................................................

3. La nourriture laotienne vous goûte-t-elle ? Oui.

    ..............................................................................................

4. Votre cadet est-il vif (éveillé = ເກັ່ງ)? Non.

    ..............................................................................................

5. Votre grande soeur est-elle énergique ? (ຂຍັນ) Oui.

    ..............................................................................................

6. Est-ce bien ? (ດີ) Oui.

    .............................................................................................

7. Votre grand frère en a-t-il beaucoup ? Oui.

    .............................................................................................

8. Kham parle-t-il bien ?  Non

    .............................................................................................

9. Les radios se vendent-elles chères ? Non.

    .............................................................................................

10. Aimez-vous la bière ? Oui.

    .............................................................................................

11. Maman va-t-elle au marché ? Oui.

    .............................................................................................

12. Papa a-t-il de l'argent ? Non. (ມີເງິນ)

    .............................................................................................

13. Mange-t-elle de la cuisine japonaise ? Oui.(ອາຫານຢີ່ປຸ່ນ)

    .............................................................................................

14. Avez-vous des amis belges ? Non.

.................................................................................................

 

Corrigé de l'exercice précédent : (en désordre)

_ ແມ່ຫິວເຂົ້າບໍ່       ບໍ່ຫິວເຂົ້າ

_ ພໍ່ມີເງິນບໍ່                           ບໍ່ມີ

_ ເຈົ້າມັກເບັຽບໍ່       ມັກ

_ ເຈົ້າມີເພື່ອນເບັນຊບໍ່                    ບໍ່ມີ

_ ອາຫານລາວແຊບບໍ່                     ແຊບ

_ ວິທຍຸຂາຍແພງບໍ່    ບໍ່ແພງ

_ ແມ່ໄປຕລາດບໍ່     ໄປ

_ ນັກບິນຕຸ້ຍບໍ່        ຕຸ້ຍ

_ ເອື້ອຍຂຍັນບໍ່        ຂຍັນ

_ ລາວກິນອາຫານຢີ່ປຸ່ນບໍ່                  ກິນ

_ ຄຳປາກເກັ່ງບໍ່      ປາກບໍ່ເກັ່ງ

_ ອ້າຍມີຫຼາຍບໍ່      ມີຫຼາຍ

_ ດີບໍ່              ດີ

_ ນ້ອງເກັ່ງບໍ່         ບໍ່ເກັ່ງ

 

Exercices

 

໑. ຂ້ອຍເຫັນໂຮງຮຽນ

 

1. Je vois l'école.

 

  ↓     ~     ‾    ‾

໒. ເຮົາບໍ່ຫິວນຳ້.

 

2. Nous n'avons pas soif.

 

  ‾     -     ~    ⌠

໓. ລາວຕ້ອງການໜັງສື

 

3. Il a besoin d'un livre.

 

   ‾    ⌠    _    ~    ~

໔. ອາຫານບໍ່ຮ້ອນ.

 

4. La nourriture n'est pas chaude.

 

  _    ~    -    ⌠

໕. ໂທຣະທັດແພງ.

 

5. La télévision est chère.

 

  ‾    -    -     ‾

໖. ລາວບໍ່ໄປຕລາດ.

 

6. Elle ne va pas au marché.

 

  ‾      -    _    ‾     ↓

 

 

Exercice pour répondre oui ou non.

Etablir la relation avec les traductions (dans le désordre)

 

Au restaurant vous demandez : "Vous aimez ?"        réponse : non.

Un cirque passe, vous demandez à votre frère : "Tu y vas ?"  réponse : non.

Avec mon ami, nous cherchons un livre, je lui demande :

                                                                    "Tu l'as ?"   réponse: oui.

"Vos amis aiment-ils la musique ?" réponse:   oui.

Je dis à quelqu'un en parlant d'un autre : "Vous parle-t-il ?" . réponse : oui.

En parlant de Maman, je demande : " Maman achète-t-elle un poulet?" réponse : Oui.

Je demande à l'institutrice : "Les enfants ont-ils du cacao ?" réponse: non.

Je demande à mon amie : "Cette chemise est-elle belle ?" réponse: non.

Je demande "Kham boit-il de la bière avec son ami?" réponse : oui.

Je regarde des objets au marché, ma soeur me demande : "En achètes-tu beaucoup?" réponse: non., pas beaucoup.

 

 

                                                                                       

 

 

 

 

En laotien, les verbes peuvent être reliés sans préposition, dans certains cas.

 

໑.

 

1.Aimez-vous aller promener? Oui.

 

⌠        -     _      -        -

tchao mak  pay  thièèo bØØ

↓         -        _       -

khØØy mak   pay   thièèo      

໒.

 

2. Papa ne désire-t-il pas l'acheter ?

Non.

 

-         -      ↓        ⌠         -                   

phØØ bØØ yaak   çüü      bØØ

-          -     ↓      ⌠

phØØ  bØØ yaak çüü            

໓. 

 

3. Maman veut-elle aller au Laos ?

Non.

 

-      ↓     _    ‾      ⌠    ‾      -

mèè yaak pay pa[]théét laao bØØ

-      -       ↓       _

mèè bØØ yaak  pay               

໔.

 

4. Aimez-vous voir des films anglais ?

Non.

 

⌠        -     ~      ‾    _   ‾     -

tchao mak bœng fiim angkit bØØ

-       -        ~

bØØ mak bœng          

໕.

 

5.Votre frère aîné vient-il pour travailler ?

Oui.

 

⌠     ‾     -   ⌠      -

aay maa hétvièèk bØØ

‾      -   ⌠

maa hétvièèk          

 

Corrigé de l'exercice ci-dessus dans le désordre.

 

ພໍ່ຢາກຊື້ບໍ່                                                 ພໍ່ບໍ່ຢາກຊື້

ເຈົ້າມັກເບິ່ງຟີມອັງກິດບໍ່                               ບໍ່ມັກເບິ່ງ

ເຈົ້າມັກໄປທຽວບໍ່                                            ຂອຍມັກໄປທຽວ

າຍມາເຮັດວຽກບໍ່                                          ມາເຮັດວຽກ

ແມຢາກໄປປະເທດລາວບໍ່                              ແມບໍ່ຢາກໄປ

 

Exercice demandant des réponses aussi brèves que possible.

 

໑. ພໍ່ບ້ານຢາກໄປ ຟັງຄົນນັ້ນປາກບໍ່ ?

 

1. Le bourgmestre désire-t-il aller écou-ter ce type parler ?

 

-          ⌠       ↓     _       ‾       ‾     ⌠     ↓          -

phØØ baan yaak pay fang khôn nan  paak   bØØ

໒.

 

2. Maman invite-t-elle sa soeur aînée à venir manger ?

 

-          ‾       ⌠     ‾     _    ↓      -

mèè çwaan üüay maa kinkhao bØØ

໓.

 

3. Vont-ils aller regarder la T.V.

 

‾        ⌠      ‾       _         -     ‾     -   -      -

kha[]tchao tcha[] pay bœng thôôrathad bØØ

໔.

 

4. Vas-tu aller lire le journal ?

 

⌠        _    -     ~     ~      ‾     -

tchao pay aan nangsüüphim bØØ

໕.

 

5. Votre cadette souhaite-t-elle venir pour vous aider dans vos achats ?

 

⌠            ~     ↓      ‾       -       ⌠       ⌠          -

nØØngsaao yaak maa çØØy tchao çüü bØØ